آینده پژوهی و مدیریت آینده (Managing future)

این وبلاگ با هدف نشر مقالات علمی پژوهشی در زمینه های مدیریت و آینده پژوهی تشکیل شده است

 
درخت معرفت‌شناختی راهبرد
نویسنده : بابک نعمتی - ساعت ۱٠:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۱۱/٢۱
 

درخت معرفت‌شناختی راهبرد

یک بینش دیگر کسب شده از تحلیل‌های ما را می‌توان با استفاده از استعاره‌ی کلاسیک درخت دانش ارایه کرد (شکل سه). ما مشاهده می‌کنیم که حوزه‌های قدیمی‌تر، بسیار دیرپاتر، تثبیت شده و آکادمیک همچون روانشناسی، سیاست و جامعه‌شناسی دارای منابع و ریشه‌ی عمیق‌تر در درخت دانش هستند. از منظر تاریخی، تکامل دانش در دانشگاه‌ها، هر چه حوزه‌های کسب و کار محورتر در این حوزه‌های بسیار قدیمی‌تر جریان داشته باشند، حوزه‌های تثبیت شده‌تر یادگیری وجود دارند.

اقتصاد و آمار بسیار دیرپاتر از حوزه‌های حسابداری و بازاریابی هستند و به عنوان بخشی از ساقه و گسترش آن به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر این درخت استعاری دانش نشان داده می‌شوند. حسابداری و بازاریابی مرتبط‌تر بوده و به عنوان حوزه‌های برگرفته از راهبردسازی ظاهر می‌شوند. تنها مورد استثنا «مهندسی» است که بیش از یک علم کاربردی جدا از جریان درخت دانش راهبرد و نه برگرفته از آن به نمایش درمی‌آید. با این حال از مهندسی به عنوان بخشی از درخت دانش برای راهبرد و هنگامی که در اصل نیاز به ماهیت کسب و کار وجود دارد، استفاده می‌شود.

 ریشه‌های راهبرد شرقی

آنچه که در این بحث بدان پرداخته نشده و باقی مانده، آن است که حوزه‌ی راهبرد خود منبع ایده‌های شرکت‌ها در فرمول‌بندی راهبرد است. در اینجا در شرق (از جمله ژاپن) مالک – کارآفرینان و مدیران ارشد گرایش به ایده‌های برگرفته شده از ریشه‌های مختلف، حتا اگر نامریی نباشند، دانش دارند. این ریشه‌ها در عمق تاریخ چین فرو می‌روند. گاهی اوقات به مسایل فرهنگی، اسطوره‌ای و شاید حتا گذشته‌ی رازآلود باز می‌گردند. هنوز هم در غرب از چشم‌انداز آنچه را که به عنوان معرفت‌شناسی پنهان برای تفکر راهبردی می‌شناسیم، شناخت زیادی وجود ندارد: به شکل چهار نگاه کنید. 


 

یک مشکل غربی‌ها در درک نحوه‌ی کار ذهن راهبردی چینی‌ها آن است که بسیاری از ایده‌های مرتبط با راهبرد اغلب تا حد زیادی انتقال یافته و معنای آنها مشخص شده و سهم چند بهره‌ی معانی، کاربردها و ارتباط بافتاری آنها از طریق فرآیند شفاهی یادگیری ناشی از گفتگو، تبادل‌ها و بحث‌های گروه‌های کوچک و غیررسمی تعمیق یافته‌اند. به عبارت دیگر، ایده‌های راهبرد اغلب در نتیجه‌ی گفتگوهای زندگی روزانه ظاهر می‌شوند.

یکی از چند منبع ریشه‌ی معرفت‌شناسی شرقی، 36 ترفند شناخته شده به عنوان راز هنر جنگ است. دانستن این ترفندها پیش‌زمینه‌ی درک ذهن راهبردی چینی‌ها است. این ترفندها تنها در سه یا چهار واژه‌ی چینی بیان می‌شوند. مثلاً می‌توان به ترفند معروف: شهر خالی، اشاره کرد. کارایی اثبات‌ شده‌ی این ترفندها برای تفکر راهبردی را می‌توان در آثاری همچون سی‌وشش B ترفند (فو و فو، 2000) مشاهده کرد. چینی‌ها در هنگام رشد خود، به عنوان بخشی از زندگی روزمره، آنها را می‌آموزند. هر یک از این ترفندها برگرفته از تاریخ رویدادهای واقعی و ثبت شده‌ی تاریخی هستند.

اگر روسا و مدیران چینی در زندگی اجتماعی خود با داستان‌های ترفندهای برگرفته شده از تاریخ رشد کرده باشند، آنگاه احتمالاً در این ترفندها حرفه‌ای و ماهر می‌باشند. در واقع، داستان‌هایی شبیه به رویکرد موردکاوی ‌هاروارد، آموزش مناسبی برای کسب بصیرت درباره‌ی ذهن یک راهبردنویس هستند. به این دلیل، نویسنده‌ی نخست، کتاب «هنر جنگ» سن تزو را تبدیل به یک رمان تاریخی کرده و ذهن راهبرد عمیق و متفکر وی را آشکار ساخته است (فو، 1997). این «داستان‌ها» همچون «رویاهای سه پادشاهی» ضرورتاً بخشی از ریشه‌های معرفت‌شناختی تفکر راهبردی یک شرکت شرقی (ون کروف و همکاران، 1994)[1] و حتا نگاشت تفکر راهبردی چینی‌ها است (هاف، 1990)[2]. با تازگی این نویسنده (فو، 2005) اظهار داشته که ریشه‌ی حل مشکل تایوان به خطوط خاص روایت‌های رویاهای سه پادشاهی ارتباط دارند.



[1]. Von Krogh et al.

[2]. Huff